Registrovanje



Zaštitini kod Upišite kod koji vidite na slici. (Kliknite na sliku da bi se pojavila nova)
Upišite kod koji vidite na slici.
 * 
About captcha Project ::  Kupala.Net

Nacionalni park Šar-planina

Proleće, Brezovica, Šar planinaNa krajnjem jugu Srbije duž granice s Makedonijom, prostire se markantna planinska barijera Šar-planine, oštro morfološki ograničena nisko spuštenom Prizrensko-Metohijskom, Kosovskom i Pološkom kotlinom. Njen glavni greben dug 95 km, sagračen od visoke površi i bočnih grebena raščlanjenih brojnim divljim vodotocima, obuhvata preko 100 vrhova iznad 2000 m, od čega 30 vrhova prelazi 2500 m. Na makedonskoj strani masiva dominira Titov vrh (2747 m), a na srpskoj strani Bistra ( 2661 m).

39000 ha strmih sevrnih padina glavnog grebena i njegovih metohijskih ogranaka Ošljaka, Ostrovice i Kodža Balkana, proglašeno je za Nacionalni park u privremenim granicama. Nakon detaljnih istraživanja i valorizacije područja, stručnjaci predlažu proširenje granica na oko 70000 ha ovog jedinstvenog centralnobalkanskog masiva.

Vodopad, Brezovica, Šar planinaSa više od 100 cirkova, konzerviranim tragovima kretanja leda i njegovog otapanja tipski oblikovanim valovima, očuvanim bedemima džnovskih morena u dolinama, brojnim glacijalnim jezerima i raznovrsnim mikro oblicima glacijalnog reljefa, Šar planina predstavlja pravi muzej glacijalnog reljefa pod otvorenim nebom.

Sudar mediteranskih i kontinentalnih uticaja duž visokog šarskog bedema, uticao je na pojavu različitih mikroklimatskih varijanti. Dok se u podnožju, duž dolina Prizrenske Bistrice i Lepenca oseća topli dah mediterana, na najvišim vrhovima vlada surova periglacijalna klima.

Geološka, morfološka i klimatska raznovrsnost ove vodom najbogatije balkanske planine čiji potoci otiču u tri morska sliva, uticala je i na neprocenjivo bogatstvo njenog biljnog i životinjskog sveta.

Livadičko jezero, Brezovica, Šar planinaSa oko 2000 vrsta vaskularne flore, Šar-planina predstavlja prostor koji objedinjuje oko 56% srpske i 46 % jugoslovenske počev od mediteranske pa do arktičko-alpske. Posebnu vrednost čini 20 lokalnih, šarskih endemita, a među njima : hajdučica kralja Aleksandra (Achillea alexandri regis), bornmilera (Bornmullera dieckii), šarplaninski karanfilić (Dianthus scardicus), šarplaninski šafran (Crocus scardicus).

Pored endemita, specifičnost Nacionalnog parka su i brojni tercijarni relikti i endemorelikti: srpska ramonda (Ramonda serbica), natalijina ramonda (Ramonda nathaliae), šarplaninski kostolom (Narthecium scardicum), bedrnica (Pancicia serbica), makedonski hrast (Quercus trojana), tisa(Taxus baccata), molika (Pinus peuce), munika (Pinus heldreichii). Šara se odlikuje ne samo florističkom, nego i vegetacijskom raznovrsnošću. Na ovom masivu je opisano 112 asocijacija koje obuhvataju različite vegetacijske pojaseve, počev od termokseromezofilnog pojasa hrasta, pa preko pojasa bukve, bukve i jele, molike na silikatima, munike i bora krivulja na krečnjacima, do visokoplaninskog - žbunastog i zeljastog.

Cvet, Brezovica, Šar planinaSa 147 vrsta leptira, Šar-planina je najbogatije područje Evrope, a sa preko 200 vrsta ptica, ona je stecište 60 % ornitofaune Jugoslavije. Među pticama su posebno interesantni bradan (Gypaetus barbatus), beloglavi sup (Gyps fulvus), suri orao (Aquila chrysaetos), sivi soko (Falco peregrinus), veliki tetreb (Tetrao urogallus), jarebica kamenjarka (Alectoris graeca), snežna zeba (Montifringilla nivalis).

Na nepreglednim divljim prostranstvima Šar-planine, mogu se videti i endemoreliktna dinarska voluharica (Dinaromys bogdanovi), kuna zlatica (Mertes martes), kuna belica (Mertes fiona), vidra (Lutra lutra), ali i divlja mačka (Felis silvestris), ris (Lynx linx), medved (Ursus arctos), srna (Capreolus capreolus), jelen (Cervus capreolus), ili divokoza (Rupicarpa rupicarpa).

Divokoze, Brezovica, Šar planinaKulturno-istorijsko nasleđe Nacionalnog parka Šar planina se odlikuje velikim bogatstvom, raznovrsnošću i posebnim značajem za srpski identitet i istoriju. Pored srednjevekovnih utvrđenja, naselja i mostova, posebnu dragocenost predstavljaju 34 srednjevekovne crkve i manastiri poput isposnice i manastira Sv. Petra Koriškog iz 13 veka ili manastira Sv. Arhangela iz 15 veka u kanjonu Prizrenske Bistrice nadomak Prizrena - srednjovekovne srpske prestonice u podnožju "carske planine".

Visoko vrednovano prirodno i kulturno nasleđe koje baštini Nacionalni park Šar – planina svrstava ovo područje u predloge za međunarodnu zaštitu, upućene organizaciji UNESCO (za program Svetske prirodne i kulturne baštine i Čovek i biosfera). Očuvanje ovih vrednosti postaje posebno značajno u vremenu nakon agresije NATO i konflikata na Kosovu, koji su izvor višestrukog rizika te stoga pojačanog stručnog i naučnog interesovanja jugoslovenskih i stranih eksperata za ovo područje.

U okviru projekta Zavoda za zaštitu prirode Srbije i ustanove za zaštitu prirode u Republici Makedoniji, područje Nacionalnog parka Šar planina posmatra se kao budući zajednički Nacionalni park. Granice sadašnjeg Nacionalnog parka protežu se duž opština Štrpce, Gora, Kačanik, Prizren i Suva Reka.

 

Anketa

Koju stazu najviše volite?